مدل کسب و کار 1 یک رویکرد استراتژیک است که در حال حاضر در صنعتهای مختلف به عنوان یک شاخصه اصلی برای ایجاد ارزش و رقابتپذیری شناخته میشود. پلتفرمها، زیرساختهایی هستند که امکان اتصال کاربران و ارائهدهندگان خدمات را در یک بستر مشترک فراهم میکنند.
این مدل کسب و کار بر اساس دو عنصر اصلی تشکیل شده است: ابتکار کسب و کار و شبکه کاربران. در مدل کسب و کار پلتفرمی، شرکت سازنده پلتفرم به عنوان میزبان عمل میکند و بستری را فراهم میکند که کاربران و ارائه دهندگان خدمات بتوانند در آن به صورت مستقل فعالیت کنند و به تبادل اطلاعات، خدمات و محصولات بپردازند.
بطور کلی، مدل کسب و کار پلتفرمی امکان تعامل و همکاری بین افراد و ارائهدهندگان خدمات را تسهیل میکند و این امر به ایجاد شبکههای کاربری، رشد سریع و افزایش ارزش میانجی میشود. مزایای کسب و کار پلتفرمی شامل این است که به شرکتها امکان میدهد تا درآمدهای پایدار و استقلال مالکیت را تجربه کنند، هزینههای راهاندازی و نگهداری را کاهش دهند و به سرعت به بازار جدید وارد شوند.
علاوه بر این، کاربران نیز از انعطاف بیشتر، دسترسی به خدمات گستردهتر و تجربه کاربری بهتر بهرهمند میشوند. با توجه به رشد روزافزون فناوری و تغییرات نوآورانه، کسب و کار پلتفرمی به عنوان یک راهبرد مهم در زمینه کسب و کارهای آینده مطرح است و بسیاری از شرکتها از این مدل برای ایجاد ارزش و رشد استفاده میکنند. در این مقاله با ما همراه باشید تا با این نوع کسب و کار به طور کامل آشنا شوید.
پلتفرم یک ساختار یا محیط است که به کمک آن، نرمافزارها، سرویسها و تکنولوژیهای دیگر میتوانند اجرا، توسعه و تعامل کنند. پلتفرمها میتوانند شامل سختافزار، نرمافزار، پروتکلها، رابطها و خدماتی باشند که امکان توسعه و اجرای برنامهها و سرویسها را فراهم میکنند. به طور مثال، پلتفرمهای سختافزاری شامل سرورها، کامپیوترها، تلفنهای همراه و دستگاههای IoT هستند. پلتفرمهای نرمافزاری شامل نرمافزارها، کتابخانهها، ابزارها و سرویسها هستند که توسعهدهندگان از آنها برای ایجاد و اجرای برنامهها استفاده میکنند.
پلتفرمها معمولاً به عنوان محلی برای تعامل بین توسعهدهندگان، کاربران و سرویسها عمل میکنند و امکاناتی مانند رابطهای برنامهنویسی (API) را فراهم میکنند تا ارتباط و تبادل داده بین اجزای مختلف را سهل سازند. این پلتفرمها از توسعه نرمافزار، ارائه خدمات آنلاین، تجارت الکترونیک و برنامههای ابری تا اینترنت اشیا و هوش مصنوعی در زمینههای مختلف کاربرد دارند.

پلتفرمها عموماً با ایجاد یک بستر و محیطی برای تعامل بین مخاطبان خود، فعالیت میکنند. آنها امکان اجرای برنامهها و سرویسها را بر روی خود فراهم میکنند و به توسعهدهندگان اجازه میدهند تا برنامههای خود را بر این پلتفرمها بسازند و اجرا کنند. پلتفرمها نقش میانجی را در تبادل اطلاعات و ارتباط بین اجزای مختلف دارند. آنها ابزارها، رابطها، وب سرویسها و APIها را در اختیار توسعهدهندگان قرار میدهند تا بتوانند با پلتفرم تعامل کنند و از قابلیتها و خدمات آن بهرهبرداری کنند.
به عنوان مثال، پلتفرم اپل برای توسعه برنامههای iOS ابزارها و رابطهایی مانند Xcode و iOS SDK را فراهم میکند. توسعهدهندگان میتوانند از این ابزارها استفاده کنند و برنامههای خود را بر روی دستگاههای iOS اجرا کنند. پلتفرمها همچنین اکوسیستمهایی را برای توسعهدهندگان و کاربران ایجاد میکنند. آنها میتوانند فروشگاههای برنامه، بازارهای آنلاین و جوامع توسعهدهندگان را فراهم کنند تا تعاملات و تبادل داده بین اعضای اکوسیستم را تسهیل کنند.
مدل کسب و کار پلتفرمی یک نوع مدل کسب و کار است که فعالیتها و تعاملات بین گروههای مرتبط از جمله مشتریان و تامینکنندگان یا سرویسدهندگان را تسهیل میکند. این مدل کسب و کار با ایجاد یک بستر مشترک برای این گروهها و مشاوره کسب وکار، ارزش افزوده به وجود میآورد و تعاملات را بهبود میبخشد. در این مدل، پلتفرم به عنوان واسطهای عمل میکند که به تامینکنندگان و مشتریان امکان میدهد با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و تعامل داشته باشند. انواع کسب و کار پلتفرمی عبارتند از:

اصول راه اندازی کسب و کار، به صورتهای مختلف وجود دارد؛ که هر کدام ویژگیها و راههای خلق ارزش منحصربهفردی دارند. در زیر برخی از رایجترین انواع آنها را بررسی میکنیم.
این نوع پلتفرمها تعاملات بین دو گروه متمایز مانند خریداران و فروشندگان را تسهیل میکنند. آنها با دریافت کارمزد یا کمیسیون از تراکنشهای موجود در این ارتباطات، درآمد ایجاد میکنند. به عنوان مثال، Uber، Airbnb و eBay از این نوع پلتفرمها هستند.
مدل کسب و کار پلتفرم چندوجهی تعامل بین گروههای متعدد را تسهیل میکنند و هر کدام ارزش پیشنهادی متمایز خود را دارند. به عنوان مثال، یک پلتفرم که نویسندگان آزاد را با شرکتها و اپراتورهای پلتفرم که به دنبال خدمات تولید محتوا هستند، متصل میکند. این پلتفرم با دریافت کارمزد یا کمیسیون از تراکنشهای بین این گروهها، درآمد ایجاد میکند.
توانایی مدل کسب و کار پلتفرمی در فراهم کردن امکانات و خدمات متنوع، ایجاد شبکهها و جوامع، پرداختهای آنلاین و مدیریت تراکنشها و چرخه کسب و کار باعث میشود تا ارزش افزوده برای هر دو طرف به وجود آید. مدل کسب و کار پلتفرم به طور گسترده در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرد، از جمله خدمات اینترنتی، تجارت الکترونیک، حمل و نقل، ارتباطات، خدمات مالی و بسیاری دیگر. این مدل کسب و کار به عنوان یک راهکار استراتژیک برای ایجاد امکانات جدید، رشد سریع و تبدیل شدن به یک اکوسیستم گسترده استفاده میشود.

در دنیای مدل کسب و کار پلتفرمی، نوعهای مختلفی از انواع کسب و کار وجود دارند که هر کدام ویژگیها و راههای خلق ارزش خاص خود را دارند. در ادامه، به برخی از رایجترین انواع پلتفرمها اشاره میکنیم:
ساختار کسب و کار پلتفرمی مبتنی بر پرداخت یک نوع از مدل کسب و کار پلتفرمی است که از طریق تسهیل تراکنشها بین خریداران و فروشندگان درآمد ایجاد میکند.

کسب و کار مبتنی بر پلتفرم و نوآوری مانند iOS و Android با دریافت هزینه دسترسی و دریافت سهمی از درآمد، کسب درآمد میکنند. اپل، سالانه 99 دلار هزینه اشتراک را از توسعهدهندگان برنامههای اپلیکیشن دریافت میکند و 30 درصد از درآمد برنامهها را کاهش میدهد. این سیاست به اپل این امکان را میدهد تا به عنوان پاداشی برای ایجاد فرصتهای نوآورانه عمل کند. در زیر، به برخی از نمونههای این نوع پلتفرمهای نوآورانه اشاره میکنم:
در این مدل کسب و کار پلتفرمی مانند AWS، عمدتاً از هزینههای استفاده برای تولید درآمد استفاده میکنند. AWS، برای منابع محاسباتی که توسط توسعهدهندگان برای ساخت برنامههای کاربردی در بالای زیرساخت خود استفاده میشود، هزینه دریافت میکند. هرچه فعالیت بیشتری در سرویسهای AWS انجام شود، درآمد آن افزایش مییابد. در زیر، به برخی از نمونههای این نوع پلتفرمهای یکپارچهسازی اشاره میکنم:

کسب و کار هوشمند پلتفرمی ارتباطی مانند فیسبوک و لینکدین، بر اساس مدل کسب و کار خود، به طور قابل توجهی به تبلیغات وابسته است. با جذب کاربران و ایجاد تعامل بیشتر، آنها قادرند مکانهای تبلیغاتی با ارزش بالا را برای فروش فراهم کنند. در زیر، به برخی از نمونههای این نوع پلتفرمهای ارتباطی اشاره میکنم:
Business Platform همسانساز مانند اوبر و ایربنب، کمیسیونی از تراکنشهای فعال بین گروهها دریافت میکنند. به عنوان مثال، اوبر بین ۲۰ تا ۲۵ درصد از کارمزد سفر را به عنوان کارمزد سواری بین رانندگان و مسافران دریافت میکند. برخی از مثالهای دیگر از این پلتفرمها عبارتند از:
موفقترین مدل کسب و کار پلتفرمی خارجی عبارتاند از:

موفقترین کسب و کارهای پلتفرمی ایرانی عبارتاند از:
توجه داشته باشید که این فقط چند نمونه از موفقترین کسب و کارهای پلتفرمی خارجی و ایرانی هستند و در هر دستهبندی بسیاری از کسب و کارهای دیگر نیز وجود دارد.
ویژگیهای مدل کسب و کار پلتفرمی نسبت به مدلهای کسبوکار سنتی عبارتند از:

مدل کسب و کار پلتفرمی هم با معایب و چالشهای خاص خود همراه است. در ادامه به برخی از معایب این مدل کسب و کار پرداخته میشود

مدل کسب و کار پلتفرمی تعاملات بین گروههای مختلف را تسهیل میکند و به ایجاد ارتباط و تبادل اطلاعات بین خریداران و فروشندگان، ارائهدهندگان خدمات و مشتریان، یا سازندگان محتوا و مصرفکنندگان کمک میکند. این مدل کسب و کار از طریق دریافت کارمزد یا کمیسیون در تراکنشهایی که روی پلتفرم انجام میشود، درآمد ایجاد میکند. هدف اصلی این مدل کسب و کار، ایجاد یک اثر شبکه است که با افزایش تعداد کاربران و مشارکت آنها، ارزش پلتفرم افزایش مییابد. همچنین، این مدل بر انعطافپذیری، مقیاسپذیری و سازگاری با شرایط متغیر بازار یا نیازهای کاربران تأکید دارد. به عنوان مثال، شرکتهای معروفی مانند Uber، Airbnb، Amazon و Facebook مدل کسب و کار پلتفرم را به خوبی نمایندگی میکنند.
مدل کسب و کار پایپ بر تولید و ارائه محصولات یا خدمات از طریق یک توالی خطی از فعالیتها متمرکز است. در این مدل، درآمد اصلی از فروش مستقیم محصولات یا خدمات به مشتریان حاصل میشود. این مدل کسب و کار بر کارایی، بهینهسازی و کاهش هزینه برای بهبود سودآوری و رقابت تأکید دارد. برای موفقیت در این مدل، شرکتها باید انعطافپذیرتر و سازگارتر با شرایط متغیر بازار یا نیازهای مشتریان باشند. به عنوان مثال، شرکتهای تولیدی سنتی، فروشگاههای خردهفروشی و عمدهفروشی از این مدل کسب و کار استفاده میکنند.
سخن پایانی
در این مقاله، ما با مدل کسب و کار پلتفرمی آشنا شدیم. مدل کسب و کار پلتفرمی یک رویکرد استراتژیک است که امروزه در صنعتهای مختلف به عنوان شاخصه اصلی برای ایجاد ارزش و رقابتپذیری شناخته میشود. پلتفرمها امکان اتصال کاربران و ارائهدهندگان خدمات را در یک بستر مشترک فراهم میکنند. این مدل کسب و کار بر اساس دو عنصر اصلی، یعنی ابتکار کسب و کار و شبکه کاربران، تشکیل شده است.
مزایای مدل کسب و کار پلتفرمی شامل تجربه درآمدهای پایدار و استقلال مالکیت برای شرکتها، کاهش هزینههای راهاندازی و نگهداری و ورود سریع به بازار جدید لست. همچنین، کاربران نیز از انعطاف بیشتر، دسترسی به خدمات گستردهتر و تجربه کاربری بهتر بهرهمند میشوند. در صورتی که در حوزه کسب و کار خود نیاز به مشاوره دارید، مجموعه دکتر ویز میتواند به شما کمک کند. در واقع دکتر ویز با ارائه راهحلهایی مؤثر، باعث پیشرفت چشمگیر کسب و کار شما میشود.
در این مجموعه با اینکه بیزینس چیست؟ آشنا خواهید شد. حتی در مورد بیزینس کوچینگ نیز آگاه خواهید شد. شاید برایتان سوال ایجاد شود که بیزینس کوچینگ چیست؟ بیزینس کوچینگ فرایندی است که با همکاری کوچ و مشتری، به بهبود عملکرد و دستیابی به اهداف کسب و کار کمک میکند. این فرایند شامل تحلیل موانع، استراتژیها و اجرای اقدامات است. بیزینس کوچینگ در زمینههای مختلفی مانند استراتژی، مدیریت زمان و مهارتهای رهبری اعمال میشود. افراد و سازمانها میتوانند از بیزینس کوچینگ برای بهبود عملکرد و رشد کسب و کار خود استفاده کنند. علاوه بر این در مورد انواع مدل های کسب و کار اینترنتی و بوم مدل کسب و کار نیز اطلاعات کسب خواهید کرد. در نهایت میتوانید از مشاوره کسب و کار این مجموعه برخوردار شوید.

سوالات متداول
1- انواع مدل کسب و کار پلتفرمی مبتنی بر پرداخت کدامند؟
بازارهای آنلاین، فروشگاههای اپلیکیشن و شبکههای پرداخت
2- انواع کسب و کار پلتفرمی کدامند؟
کسب و کارهای پلتفرمی به دو دسته کلی پلتفرم های دو وجهی و چند وجهی تقسیم می شوند.
برچسب:
نویسنده: النا امینی